ان . دى ميكلوخو ماكلاى / اس . اى . بايوفسكى / ان . ان . تومانويچ / ز . ان . واروژيكينا / خ . ان . نيازوف / او . اف . اكيموشكين ( مترجم : سميرا اسماعيلى ، معصومه اختيارى ، مژده دهقان خليلى ، فاطمه نظرى ، مهدى نصيرى ، محسن معظمى )

109

فهرست توصيفى نسخه هاى خطى فارسى انستيتو دستنويس هاى شرقى سنت پترزبورگ ( فارسى )

مكان كتابت : آسياى مركزى . نام كاتب : مير كلان خواجه و قطب الدين خواجه . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : نيامده است . سابقه نسخه : نيامده است . اندازه صفحه : 5 . 20 * 5 . 15 ؛ تعداد برگ : 90 ؛ تعداد سطر : 17 ؛ اندازه متن : 5 . 17 * 5 . 9 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى ( آسياى مركزى ) . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق . نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوائى با رويه چرمى است . ( 183 ) شماره نسخه : D 112 ( 589 d ) نام كتاب : تذكره بغرا خانى . توضيح نام اثر : نام ديگر اين اثر « تذكره الاوصيا » است . پديد آورنده : نام نويسنده در اين نسخه مشخص نيست ، اما مطابق نسخه ديگر موجود از اين اثر در كتابخانه تاشكند نويسنده آن « احمد ابن سعد الدين » ( ؟ ) است . در نسخه ديگرى نام نويسنده اين اثر « خواجه محمد شريف » ناميده شده است . همچنين در كتاب « تذكره بغرا خانى » موجود در مجموعه نسخهء خطى و . ل . وياتكين ، نام مؤلف آن « عبد الشهيد ابن عبد الحميد سمرقندى » نوشته شده است . در حال حاضر از بين اين افراد نام نويسنده اصلى مشخص نيست . تاريخ تأليف اثر : نامشخص . اما از آنجايى كه نويسنده در مقدمه اين نسخه نام سه كتاب « تذكره الحضرات شيخ » ، « فتوحات » و « نفحات » را آورده است ، تاريخ نگاش اين اثر بايددر قرن شانزدهم تا هفدهم ميلادى بوده باشد . مكان تأليف : نيامده است . شرح اجمالى محتواى اثر : اين اثر شرح زندگى نمايندگان فرقه اويسيه شاخه‌اى از طريقت صوفى است . بناينگذار اين فرقه محمد اويس قَرَنى ( قرنى ) مىباشد . اين كتاب به شرح زندگى يكى از سلاطين قراخانيان وستُق بغرا خان ( 344 - 315 قمرى / 955 - 927 ميلادى ) به عنوان يكى از نمايندگان فرقه اويسيه مىپردازد . باب هفتم اين اثر به شرح زندگى بغرا خان مىپردازد . آغاز نسخه : « الحمد لله الذى نور قلوب العاشقين بانوار جلاله » . پايان نسخه : نيامده است . كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه كامل مىباشد و شامل پيش گفتار نويسنده ، مقدمه ، سه بخش ( مقصد ) و مؤخره مىباشد . همچنين در اين اثر هر بخش نيز خود به باب و فصل تقسيم مىگردد . در بين باب‌ها و فصل‌ها ارتباط خاصى برقرار نيست . اين نسخه شامل 40 باب و 30 فصل است . در اين اثر مقدمه شامل اطلاعات كلى درباره فرقه اويسيه مىباشد . بخش اول و دوم به شرح زندگى نمايندگان اين طريقت از قرن دوازدهم تا چهاردهم ميلادى و بخش سوم نيز به علل برترى فرقه اويسيه بر ديگر فرقه‌هاى صوفيه چون : نقشبنديه ، همدانيه « 1 » و كبرويه پرداخته شده است . تاريخ كتابت : قرن نوزدهم ميلادى . مكان كتابت : تركستان شرقى مىباشد . نام كاتب : ملا شاه يار ابن صوفى خواجه ابن ميراعظم خواجه . اطلاعات حاشيه و پشت نسخه‌اى : در ابتداى اين نسخه پيش از مقدمه فهرست كاملى از موضوعات متن آمده است . در پايان اين نسخه از صفحه 311 تا 321 مقاله ديگرى با نام « تحفه السلطانيه » آغاز مىگردد . نويسنده اين مقاله « حسن ابن گل محمد » است . سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط س . ف . آلدنبورگ در سال 1909 ميلادى از تركستان شرقى به انستيتو شرق‌شناسى سن‌پترزبورگ وارد شده است . اندازه صفحه : 30 * 5 . 18 ؛ تعداد برگ : 321 ؛ تعداد سطر : 19 ؛ اندازه متن : 20 * 11 . نوع كاغذ : كاغذ شرقى . نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است . نوع خط : خط نستعليق . نوع جلد : صحافى شرقى ، مقوائى با رويه چرمى است . ( 184 ) شماره نسخه : A 1615 نام كتاب : ضياء القلوب . توضيح نام اثر : عنوان اين نسخه در مقدمه كتاب « ضياء القلوب » آمده است ، و بر روى جلد آن به عنوان توضيح « تذكره حاج اسحاق » نوشته شده است . پديد آورنده : نام نويسنده در اين نسخه نيامده است ، اما مطابق با نسخه ديگر اين كتاب در تاشكند نويسنده اين اثر « محمد آواز » است .

--> ( 1 ) . منسوب به خواجه ابويوسف همدانى ( ويراستار ) .